Շաբաթ օրերը հազվադեպ եմ մենակ լինում ու է՛լ ավելի հազվադեպ եմ կոմպի մոտ անցկացնում։ Էսօր հենց էդ հազվադեպ օրերից էր. որոշել էի շաբաթ֊կիրակի Կոպենհագեն չվերադառնալ, իսկ Մորթենն էլ էսօր պիտի միջոցառման մասնակցեր, ու միջոցառումից հետո նոր գալու է Օրհուս։
Քանի որ մոտեցող դեդլայն ունեմ, որոշեցի առիթից օգտվել ու գրադարանում հոդվածիս վրա աշխատել. միևնույն է, կոմպը պիտի միացած պահեի, մինչև մոդելս պատրաստ կլիներ։ Բայց չգիտեմ ինչու ոչ մի կերպ կենտրոնանալ չեղավ։ Անընդհատ դես էի նայում, դեն էի նայում, ուսումնասիրում էի գրադարանի անդարդ ժողովրդին ու անդարդ մանկություն ունեցող էրեխեքին, որոնք Քրիսմըսին տոննաներով նվերներ են ստացել, ու էդ նվերների մի մասը երևի տարել են խանութ, փոխել, իսկ մյուս մասի հետ խաղացել են, մի կողմ շպրտել։
Հետո մյուս հոդվածս բացեցի. համահեղինակներս իրենց քոմենթներն էին ուղարկել։ Էդ հոդվածից սիրտս արդեն խառնում է. երկու տարի է՝ գրվում է, ու քոմենթել է, որ քոմենթում են, խմբագրել է, որ խմբագրում եմ, նոր վիճակագրություններ են, որ անում եմ, բայց վերջը չի երևում։ Ու նոր քոմենթներն էլ էլի մի քանի օր կյանքիցս խլելու են, ու գիտեմ՝ վերջը չէ։ Էդպես ներվայնացա ու մտածեցի՝ ում է պետք։ Ասենք, էդ հոդվածի տպագրությունն իմ կարիերայի համար է կարևոր։ Տպագրվեց, հետո՞։ Ոչ մի լուրջ հայտնագործություն չկա։ Ընդամենը փաստաթուղթ է լինելու, որ կոնկրետ մեթոդով աշխատել գիտեմ։
Ու մտածում եմ՝ էս գիտության զբաղվելուս իմա՞ստը։ Հա, իրոք հաճույք եմ ստանում ամեն նոր մոդելին նայելիս, ամեն նոր տպագրությունից, ամեն նոր սովորածս բանից, ամեն նոր գրածս բառից։ Բայց մարդկությանը ի՞նչ օգուտ եմ տալիս։ Էսօր աշխարհն էնքան խնդիրներ ունի, որ մի տեսակ եսասիրական ա թվում իմ էս հարմարավետ կյանքում նստելն ու գիտություն անելը։
Էդպես մտածեցի֊մտածեցի, կոմպս փակեցի, հավաքվեցի, որ գնամ ուտելու բան առնելու։ Գրադարանում սովորաբար փոքր ցուցահանդեսներ են լինում։ Որոշեցի սկզբում դա նայել, հետո դուրս գալ։ Ուրեմն մի պտտվող գլան էր դրված, մեջը՝ ծալած թղթեր։ Պիտի վերցնեի մեկը, գրությունը կարդայի ու հետս տանեի։ Վերցրեցի։ Գրած էր. «Հիշու՞մ ես, երբ երազում էիր այն ամենն ունենալու մասին, ինչ հիմա ունես»։
Հիշում եմ։ Ու դրանից վատ եմ զգում։ Ես իրոք ամեն ինչ ունեմ (նկատի ունեմ՝ այն, ինչ ուզում եմ). սիրած մարդ, աշխատանք, տանիք գլխավերևումս, փորս կուշտ, լիքը գրքեր, համերգներ ու ճամփորդություններ։ Հաջորդ քայլս ի՞նչ պիտի լինի։ Ասենք, կարա լինի մշտական կամ է՛լ ավելի լավ աշխատանք գտնելը կամ երեխա ունենալը։ Բայց իմա՞ստը։ Եսասիրական չի՞ դա։ Իմ ապահով կյանքը է՛լ ավելի ապահով դարձնելը, մինչ աշխարհում լիքը սոված մարդիկ կան։ Երեխա ունենալը մի աշխարհի համար, որը չգիտես՝ քանի տարի կձգի։
Դուրս եկա ու գնացի էստեղի Սթրիթ ֆուդ։ Լիքը մարդ։ Լիքը անդարդ մարդ, լիքը սպառող։ Մեկին տեսա շան հետ։ Նայում եմ շանը ու մտածում՝ չէ, բայց էս շունն ի՞նչ գործ ունի ստեղ։ Շներին մարդիկ լրիվ խաղալիք են դարձրել ու ոնց ուզում, հետները վարվում են։ Ինչու՞ պիտի մի կենդանատեսակ մի ուրիշին խաղալիք դարձնի։
Հետո մտածեցի մարդու մասին որպես կենդանու։ Ասենք, ամեն կենդանու սնունդ ա պետք ապրելու համար։ Բայց մարդու ինչու՞ են ավել բաներ պետք։ Ինչների՞ս են էս քաղաքները, փողոցները, մեքենաները, գույնզգույն հագուստը, կոմպերը ու մնացած բաները։ Մենք լրիվ արտոնյալ ենք մեզ զգում էս մոլորակում։ Մենք առավե՞լ ենք մյուս կենդանիներից։ Ինչո՞վ։ Բանականությա՞մբ։ Իսկ ի՞նչ ա բանականությունը։ Ո՞վ ասեց, որ դա առավելություն ա։ Ու նենց ուժեղ ցանկություն առաջացավ ամբողջ քաղաքակրթությունից փախնելու ու ծառի վրա ապրելու։
Մեկ էլ սկսեցի մտքիս մեջ Հայաստանն ու Դանիան համեմատել։ Ինչու՞ եմ Դանիայում։ Ես չեմ կարծում, որ կյանքի որակն ինձ էստեղ բերելու առաջին պատճառն ա։ Ինտրովերտ հասարակությունն ու գենդերային դերերի առավել հավասարակշռված լինելը, ինչպես նաև աշխատավայրում ադեկվատ հիերարխիաներն ու աշխատանքային պայմանները շատ ավելի կարևոր գործոններ են։ Թե չէ հաստատ Հայաստանում էլ կկարողանայի ունենալ էն մնացածը, ինչ ունեմ էստեղ։ Ու էս կոնտեքստում ինձ ահագին նյարդայնացնում ա դանիացիների ու մյուս արևմտյան ազգերի՝ Հայաստանին ու մնացած «զարգացող» երկրներին վերևից նայելը։ Զարգացած երկիրը ո՞րն ա։ Ունենալ ավելի շատ փող, քան դրա կարիքն ունե՞ս։ Խանութներից լիքը անպետք զիբիլ առնե՞լ։ Բանջարեղենը սուպերմարկետում պլաստիկով փաթեթավորված վաճառե՞լ։ Գինու բաժակը ձեռքիդ բարձր արվեստից խոսե՞լ։ Սթրեսվե՞լ նրանից, թե առավոտյան չգիտես որ պայուսակդ վերցնես։ Էրեխեքիդ դիմաց Քրիսմըսին տոննաներով նվերներ լցնե՞լ։ Ավելացած ուտելիքը զիբիլը թափե՞լ։ Տարին մեկ նոր հեռախոս առնե՞լ։
Բա էս ամենն ի՞նչ ա անում մեր մոլորակին։ Որ խորանում ես, մտածում ես՝ չէ, շնորհակալություն, մենք ձեր զարգացածը չենք ուզում։ Ձեր զարգացածն ա մոլորակի հերն անիծում, ոչ թե մեր չզարգացածը։ Էդ առումով գուցե ավելի լավ կլիներ ծառերի վրա ապրելը։ Կատուները ոնց որ հեչ դժգոհ չեն ծառերից։
Էդպես մտքերով ընկած հացս կերա, գնացի կայարանի գրախանութ։ Մի կոնկրետ գիրք էի փնտրում, բայց չունեին։ Ահագին ջղայնացա։ Ջղայնացա իրենց գրքերի տեսականուց։ Անգլերեն բաժնում լրիվ կոմերցիոն աղբ էր լցրած։ Դարդոտած, որ իմ փնտրածը չկա՝ մտածեցի գոնե Հեմինգուեյի պատմվածքներն առնեմ։ Բայց չէ, նույնիսկ դասականներից համարյա բան չունեին։ Ու այ սենց էս դեբիլ խանութները ճաշակ են թելադրում։
Դուրս էկա։ Ինձ ահավոր մենակ էի զգում։ Մի շաբաթ ա, ինչ գործից դուրս մարդու էրես չեմ տեսել։ Ասենք, էրեկվա յոգայից հետո մի հոգու հետ երկու բառ փոխանակեցի, բայց մենակ էդքանը։ Քայլում էի կայարանում ու մտածում՝ չբռնե՞մ, գնացք նստեմ, հասնեմ Կոպենհագեն, հետո Մորթենի հետ նույն գնացքով հետ գամ Օրհուս։ Էշություն։ Ու լիքը մարդիկ, որ շտապում էին տարբեր տեղեր։
Մեկ էլ տեսա՝ մի անտուն էր կանգնած։ Ուզեցի մոտենալ, խոսել հետը, հարցնել՝ ինչի կարիք ունի։ Բայց մինչ քաջությունս կհավաքեի, մի սիրուն հագնված տղա մոտեցավ իրան՝ ձեռքին մակդոնալդսի տոպրակ։ Միջից մի բուրգեր հանեց, տվեց անտունին։ Ուրեմն ամեն ինչ կորած չի, ուրեմն դեռ մարդկություն կա։ Ու սկսեցի լացել։ Սկսեցի լացել տեսածիցս ու անտունին մոտենալու անկարողությունիցս։ Ու դուրս եկա կայարանից, կանգնեցի անձրևի տակ։
Գնացի մյուս գրախանութը, բայց արդեն փակ էր։ Հետո գնացի սիրածս գրասրճարանը, երկու գրքերս դրեցի սեղանին ու սկսեցի կարդալ։ Միրանդա Ջուլայի ջրիկություններից մի քիչ տրամս բացվեց։ Երկու ժամից էլ Մորթենը կհասնի։
Անձնական տարածք 